Nachtarbeid in de schijnwerpers

Nachtarbeid is niet meer weg te denken uit de Nederlandse arbeidsmarkt. Tegelijkertijd wordt steeds duidelijker welke impact werken in de nacht kan hebben op gezondheid, slaap, leefstijl en duurzame inzetbaarheid. Toch wordt de beschikbare wetenschappelijke kennis hierover in de praktijk nog lang niet altijd benut. Dat is precies waar het project ‘Nachtarbeid in de schijnwerpers’ verandering in gaat brengen.

Dit multidisciplinaire project maakt deel uit van het ZonMw‑programma Innovatieve Arbozorg. ZonMw (ZorgOnderzoek Nederland/Medische Wetenschappen) ondersteunt hiermee initiatieven die bijdragen aan betere preventieve arbozorg. Het doel van het project is om kennis over preventieve arbozorg bij nachtarbeid te versterken en duurzaam te borgen.

In de praktijk blijkt dat arbokerndeskundigen en werkgevers het lastig vinden om kennis over nachtarbeid te vertalen naar concrete en toepasbare maatregelen. Bestaande instrumenten, zoals RI&E’s, arbocatalogi en opleidingen, sluiten nog onvoldoende aan op de specifieke uitdagingen van nachtarbeid. Terwijl de risico’s steeds zichtbaarder worden, ontbreekt het vaak aan praktische handvatten.

Het project richt zich daarom op het beter benutten van kennis door arbokerndeskundigen. Door nauwe samenwerking tussen arbeidshygiënisten, veiligheidskundigen, bedrijfsartsen en arbeids‑ en organisatiedeskundigen ontstaat een integrale aanpak. Zo kunnen werkgevers en werknemers beter worden geadviseerd over gezondheidsrisico’s, preventieve maatregelen en duurzame inzetbaarheid bij nachtarbeid.

De aanpak is gefaseerd en sterk praktijkgericht. Het project start met literatuuronderzoek, het analyseren van bestaande RI&E’s en focusgroepinterviews. Op basis daarvan worden kennisproducten ontwikkeld in co‑creatie met de praktijk. Deze producten worden vervolgens getest, verbeterd en geëvalueerd. Kennisdeling en communicatie lopen gedurende het hele project door.

De resultaten bestaan onder andere uit twee wetenschappelijke publicaties en diverse praktische hulpmiddelen. Denk aan een verdiepende RI&E‑module voor nachtarbeid, een arbocatalogus‑tegel, een modulair onderwijspakket voor arboprofessionals en preventiemedewerkers en een implementatieroutekaart. Al deze producten worden vrij beschikbaar gesteld via erkende kennisplatforms en opleidingsinstituten.

PHOV speelt binnen het project een belangrijke rol. Ze is verantwoordelijk voor de ontwikkeling van het onderwijspakket en zet haar onderwijskundige expertise in om wetenschappelijke inzichten te vertalen naar praktisch toepasbaar lesmateriaal. Het pakket wordt modulair opgebouwd, sluit aan bij de verschillende deskundigheden en versterkt de samenwerking tussen professionals. Het is inzetbaar voor bij‑ en nascholing en als vast onderdeel binnen bestaande opleidingen en wordt gedeeld met landelijke, erkende opleidingsinstituten.

Het project loopt van april 2026 tot oktober 2027 en levert een concrete bijdrage aan betere preventieve arbozorg, gezondere nachtwerkers en een toekomstbestendige arbeidspraktijk.